18 maart 2021
Wie zwijgt stemt toe?

In de statuten van verenigingen en stichtingen is vaak een regeling opgenomen over de benoemingstermijn van bestuurders. De bestuurders worden benoemd voor een bepaalde termijn, met wel of geen mogelijkheid tot herbenoeming. Het komt in de praktijk regelmatig voor dat de benoemingstermijn van een bestuurder verloopt zonder dat er een uitdrukkelijke herbenoeming plaatsvindt. En dat terwijl deze bestuurder zich wel blijft gedragen als bestuurder. Hij neemt deel aan vergaderingen, oefent daar stemrecht uit en vertegenwoordigt de vereniging of stichting.

Vraag in dat geval is of een bestuurder toch is herbenoemd, bijvoorbeeld omdat aangenomen kan worden dat er sprake is van een stilzwijgende herbenoeming.

Deze vraag kwam onlangs voor de rechtbank Limburg en de rechtbank Den Haag.

 

In de casus in Limburg is in de statuten opgenomen dat bestuurders voor maximaal drie jaar worden benoemd, jaarlijks één bestuurder aftreedt en dat de aftredende bestuurders terstond opnieuw (onbeperkt) herbenoembaar zijn.

De rechter oordeelt dat in de statuten van de betreffende stichting niet is bepaald dat de herbenoeming uitdrukkelijk moet plaatsvinden. Ook de wijze van herbenoeming is niet omschreven in de statuten. De statuten staan een stilzwijgende herbenoeming niet in de weg.

De stilzwijgende herbenoeming bleek in deze casus uit:

-      diverse oproepen voor een bestuursvergadering met agenda gericht aan de betreffende persoon;

-      notulen van diverse vergaderingen waarin de persoon is aangeduid als bestuurder;

-      akte van fusie waarin de persoon is aangeduid als een van de bestuurders van de stichting;

-      er geen rooster van aftreden is opgesteld voor de betreffende bestuurder.

Een herbenoeming is steeds een moment waarop moet worden nagegaan of er nog vertrouwen is in de bestuurder. De rechter oordeelt dat het vertrouwen in de persoon als bestuurder steeds impliciet is uitgesproken en stelt vast dat de betreffende persoon nog bestuurder van de stichting is.

 

In de zaak in Den Haag is tussen een moskeevereniging en een van haar leden ("A") onenigheid ontstaan. Volgens het bestuur zaaide A onenigheid onder de leden en respecteerde A de besluiten van de vereniging niet. Het bestuur heeft daarom in 2018 besloten om A te schorsen. Hierop is A naar de rechter gestapt.

A meent dat het bestuur van de vereniging niet op de juiste wijze is benoemd en dat de statutaire regels voor het bijeenroepen van de algemene vergadering niet zijn gevolgd. Hierdoor heeft het bestuur geen rechtsgeldige besluiten kunnen nemen. Niet alleen ten aanzien van zijn schorsing, maar ook niet ten aanzien van een statutenwijziging die dat jaar heeft plaatsgevonden.

 

De casus in deze zaak is anders, niet in de laatste plaats omdat het hier een vereniging betreft. Voor de vereniging is bepaald dat de benoeming van het bestuur een besluit is van de (150) leden. Volgens de statuten van de vereniging moet een bestuurder uiterlijk twee jaar na zijn benoeming aftreden. De statuten maken geen melding van het voortzetten van de bestuursfunctie zonder (her) benoeming.  

De vereniging kon niet exact aangeven op welke datum de huidige bestuursleden in functie waren getreden, maar gaf wel aan dat ze alle zeven tegelijk waren benoemd.

Uit een schriftelijk stuk blijkt dat twee bestuurders in juni 2015 ten overstaan van een notaris hebben verklaard te handelen als vertegenwoordigingsbevoegd bestuurders van de vereniging. De rechtbank gaat er daardoor vanuit dat het gehele bestuur in ieder geval vanaf juni 2015 in functie was, waardoor de bestuurstermijn al in juni 2017 was verstreken. Na dat moment waren de zeven bestuurders geen bestuurders meer. De besluiten tot het bijeenroepen van de algemene vergaderingen zijn hierdoor niet door het bestuur genomen. Aan de vergaderingen heeft dus geen geldig besluit tot bijeenroeping ten grondslag gelegen, waardoor de vergaderingen niet kunnen gelden als een algemene ledenvergadering.

De besluiten die in deze vergadering zijn genomen, zijn daardoor niet geldig.

De rechtbank verklaart het besluit tot statutenwijziging en het besluit tot schorsing van A nietig.

 

Wet bestuur en toezicht rechtspersonen per 1 juli 2021

Vanaf 1 juli van dit jaar zijn stichtingen en verenigingen verplicht om een regeling in de statuten op te nemen voor het geval alle bestuurders ontbreken. Hoewel niet verplicht, adviseren wij ook een regeling op te nemen voor het geval slechts een deel van het bestuur komt te ontbreken. Deze regeling zou kunnen inhouden dat een bestuurder waarvan de benoemingstermijn is verstreken, als belet-bestuurder in functie blijft totdat over de vervulling van zijn vacature is beslist. Deze statutaire regeling kan nuttig zijn voor het geval de termijn van benoeming van een bestuurder is verstreken en in de vacature niet is voorzien.

 

Conclusie

Deze uitspraken laten zien dat het belangrijk is om de benoemingsduur van de bestuursleden goed in de gaten te houden en tijdig voor herbenoeming dan wel de benoeming van nieuwe bestuursleden zorg te dragen. Niet alleen voor de bestuurder zelf, maar ook voor de medebestuurders, leden en andere betrokkenen. Een goede statutaire regeling kan veel problemen voorkomen.

 

Ben je bestuurder van een stichting of vereniging…let op de benoemingsduur!

 

Vragen?

Heb je naar aanleiding van dit artikel vragen? Neem gerust contact op met onze sectie ondernemingsrecht.

 

 

mr. J. A. J. (Joyce) van Pul

mr. J. A. J. (Joyce) van Pul

Joyce van Pul heeft notarieel recht gestudeerd aan de Universiteit Leiden.
Na haar afstuderen in 2001 is zij gestart als kandidaat-notaris bij een middelgroot advocaten- en notariskantoor. Binnen dit kantoor is zij werkzaam geweest op de afdeling ondernemingsrecht en personen- en familierecht.
Sinds februari 2015 is zij werkzaam bij Huijbregts Notarissen & Adviseurs.

Joyce heeft zich voornamelijk toegelegd op het ondernemingsrecht en helpt ondernemers bij de oprichting van vennootschappen, overnames en het opzetten en veranderen van ondernemingsstructuren. Ook begeleidt ze fusies en splitsingen.

Zij adviseert ondernemers op alle rechtsgebieden, inclusief estateplanning voor de DGA.


Bekijk alle artikelen van deze auteur
Huijbregts Notarissen maakt gebruik van cookies
Huijbregts Notarissen gebruikt cookies en vergelijkbare technieken om de website goed te kunnen laten werken en om te analyseren hoe de website wordt gebruikt. Als u op de knop Accepteren klikt, worden er daarnaast cookies gebruikt voor advertentiedoeleinden. Dit maakt het mogelijk om van ons afkomstige advertenties buiten deze website relevanter voor u maken. Wilt u dit liever niet, dan kunt u uw instellingen wijzigen.

Accepteren Cookie instellingen